Dodano: 2010-11-16 12:36:30

O potrzebie rewitalizacji miast mówi się coraz więcej i coraz głośniej. Częściej też jest to temat pojawiający się w kontekście wykorzystania  przez miasta funduszy i inicjatyw unijnych. Co jednak dzieje się na naszych podwórkach i czy miasta potrafią wykorzystywać istniejące szanse?

Województwo Zachodniopomorskie podchodzi do tematu rewitalizacji strategicznie. Rewitalizacja to proces, który musi być realizowany w sposób ciągły. Obecnie miasta aktualizują Lokalne Programy Rewitalizacji.
Obszary priorytetowe

Miasta mają wiele obszarów nadających się do rewitalizacji, jednakże priorytetem działań są tzw. obszary projektu zintegrowanego - planowane do objęcia kompleksowymi działaniami w celu stopniowego usuwania przyczyn degradacji, doprowadzenia do poprawy jakości życia lokalnej wspólnoty i rozwoju społeczno-gospodarczego.

Odnowa części obszarów miejskich jest wręcz niezbędna i nie potrzeba tu specjalistycznych analiz i ekspertyz, gdyż często gołym okiem widać nieestetyczne budynki, skwery czy zaniedbane dzielnice. Należy zauważyć jednak, że zasadniczym celem, który osiąga się przez prowadzenie systematycznych działań w zakresie rewitalizacji, jest polepszenie warunków rozwoju biznesu i życia społecznego na obszarach, które z różnych przyczyn nie są w stanie samodzielnie prawidłowo się rozwijać.

Wszystkie prowadzone prace wiążą się z poszukiwaniem dostępnych środków finansowych. Dlatego też miasta finansują jedynie najbardziej konieczne działania. Na podstawie analiz wyznaczane są miejsca priorytetowe.
 
Współpraca jako warunek rewitalizacji

Mimo, iż system dotacyjny jest obecnie korzystniejszy finansowo dla gmin, z analiz projektów realizowanych od lat na Zachodzie Europy wynika, że trwalsze i lepsze efekty przynoszą jednak projekty rewitalizacyjne nastawione na zwrot kapitału (np. Jessica) i zaangażowanie innych partnerów do współrealizacji projektu. Pozwala to na zmniejszenie obciążeń finansowych, ponieważ zamiast finansować 100% inwestycji, można podzielić się kosztami z partnerami publicznymi i prywatnymi. Jednocześnie pozwala to często na stworzenie lepszego planu realizacji przedsięwzięcia, gdyż podmioty korzystają z kompetencji i doświadczeń współfinansujących instytucji i przedsiębiorców.

Nowe instrumenty finansowe

Proces rewitalizacji dotyczy głównie odnowy obszarów kryzysowych, gdzie najważniejsza jest grupa społeczna. To sprawia, że potrzeby rewitalizacyjne będą istniały zawsze. Jest wiele zmarginalizowanych obszarów poprzemysłowych i powojskowych, które wymagają restrukturyzacji funkcjonalnej i remontów. Miasta często muszą posiłkować się zastosowaniem instrumentów dodatkowych (dotacje, PPP). Nową inicjatywą finansową, która została zaimplementowana na polski rynek, jest mechanizm JESSICA.

Program JESSICA (Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas – wspólne europejskie wsparcie trwałych inwestycji w obszarach miejskich) powstał z inicjatywy Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Inwestycyjnego i Banku Rozwoju Rady Europy. Dzięki wykorzystaniu m.in. pożyczek, poręczeń czy wkładów kapitałowych ma wspierać inwestycje zrównoważonego rozwoju w miastach.

Do chwili obecnej, w Polsce projekt wdrażają 4 województwa (wielkopolskie, zachodniopomorskie, pomorskie i śląskie), a dwa kolejne regiony, mazowsze i łódzkie, rozpoczęły prace nad przeprowadzeniem studium ewaluacyjnego do wdrożenia ww instrumentu. Region zachodniopomorski jest jednym z pierwszych w Polsce i Europie, który zdecydował się na taki instrument inżynierii finansowej. Dzięki tej decyzji  będzie można zrealizować więcej zaplanowanych działań z zakresu rewitalizacji, a współpraca między wieloma partnerami  zaowocuje nowymi pomysłami i wymianą know-how.

Ta decyzja władz województwa zachodniopomorskiego to też bardzo ważne posunięcie strategiczne, które pozwoli przygotować region do wykorzystania funduszy w nowej perspektywie finansowej, ponieważ znaczenie instrumentów zwrotnych wzrośnie w ramach nowego budżetu UE.