W ramach naszej strony stosujemy pliki cookies m.in. w celach: świadczenia usług, reklamy, statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu. Więcej szczegółów o plikach cookies znajdziesz tutaj.
X

24Kurier.pl serwis Kuriera Szczecińskiego

Get Adobe Flash player

Środa, 30 lipca 2014 roku. Dziś imieniny: Julity i Ludmiły

Razem czy osobno

Do poradni językowej przyszło ostatnio sporo pytań dotyczących reguł ortograficznych. Szczególnie kłopotliwe są dla naszych korespondentów zasady związane z pisownią łączną i rozdzielną. Bardzo proszę o rozstrzygnięcie – pyta pan Maciej - czy w zdaniu "Nie wyzdrowieję, nie prędko" jest błąd? Jeśli nie - jak opisać wyjątek, który decyduje o poprawności oddzielnie pisanego "nie prędko"?

Trudno odpowiedzieć jednoznacznie na to pytanie z powodu pewnej sprzeczności znaczeniowej w podanym przykładzie. Jest to zapewne skrót myślowy, którego sens można by ująć tak: Nie wyzdrowieję, w każdym razie nieprędko. Albo tak: (Chyba) nie wyzdrowieję… (a jeśli tak, to) nie tak prędko. W poprawnie sformułowanych zdaniach ortografia nie sprawia kłopotu, bo znamy zasadę, zgodnie z którą partykułę nie z przysłówkami pochodzącymi od przymiotników pisze się łącznie. Jeśli jednak partykuła nie jest nie tylko zaprzeczeniem, ale też wprowadza przeciwstawienie, np. nie dobrze, ale wspaniale – to pisownia jest rozłączna. Czy tak jest w naszym przykładzie? Jeśli go rozumieć tak: Nie wyzdrowieję, (w każdym razie będę zdrowieć) nie prędko, ale wolno i długo, to wtedy zastosujemy pisownię rozłączną. Jak więc widać, w tekście wszystko się ze sobą łączy: sens składnia i ortografia.

Z podobnym problemem zwróciła się pani Magda: Jak napisać: „Hot zmienia grafikę. Będzie inaczej. Oto próbka. Fajnie czy niefajnie?”. Musimy tu zastosować pisownię łączną, ponieważ fajnie jest właśnie przysłówkiem utworzonym od przymiotnika. Pisownia rozdzielna byłaby możliwa tylko w wyrażeniu uogólniającym, wskazującym na niepewność co do opisywanego obiektu, stanu: Fajnie nie fajnie, musi jakoś być.

O pisownię łączną i rozdzielną zapytała także pani Fabiola: Czy należy napisać „Nierobione jest nic”, czy też „Nie robione jest nic”? Tu również obowiązuje nas pisownia łączna, nie ma bowiem znaczenia, czy imiesłów przymiotnikowy został użyty w znaczeniu przymiotnikowym, czy czasownikowym.

Trudności może też sprawić zapis powszechnych w języku mówionym sformułowań jak by nie było, jak by nie patrzeć – zapytała o nie pani Karolina. Jeśli wyrażenie jakby oznacza 'gdyby', np. Jakby mógł, toby wyjechał, to piszemy je łącznie. Jednak jeśli jak użyte jest w funkcji zaimka, np. Jak by to zrobić, to z partykułą by piszemy je oddzielnie. Z podanymi przez panią Karolinę wyrażeniami jest jednak pewien kłopot: choć rozpowszechnione w polszczyźnie mówionej, są konstrukcjami nieakceptowanymi przez normę językową. Inaczej mówiąc, wyrażenie jak by nie było jest błędem składniowym, poprawnie należy powiedzieć i zapisać jakkolwiek by było.

Liczne pytania o pisownię łączną i rozdzielną dotyczą także zapisu nie z rzeczownikami utworzonymi od czasowników. Warto zapamiętać, że wyrazy nieprzyjmowanie, niewyjaśnianie, niebieganie, niedostarczenie, nieuczestniczenie zapisujemy łącznie. Te i inne dylematy związane z pisownią rozstrzygają najnowsze słowniki ortograficzne, polecam więc posiłkowanie się nimi zawsze wtedy, gdy zapis łączny lub rozdzielny nie jest oczywisty.

Komentarze
Wpis nie ma komentarzy.
Dodaj komentarz


 Security code

Ewa Kołodziejek

Ewa Kołodziejek: językoznawczyni, profesorka Uniwersytetu Szczecińskiego. Autorka książek o poprawnym języku.

 W "Kurierze Szczecińskim" publikuje felietony z cyklu "Językowa corrida"