W ramach naszej strony stosujemy pliki cookies m.in. w celach: świadczenia usług, reklamy, statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu. Więcej szczegółów o plikach cookies znajdziesz tutaj.
X

24Kurier.pl serwis Kuriera Szczecińskiego

Get Adobe Flash player

Czwartek, 24 lipca 2014 roku. Dziś imieniny: Kingi i Krystyny

Razem czy osobno

Do poradni językowej przyszło ostatnio sporo pytań dotyczących reguł ortograficznych. Szczególnie kłopotliwe są dla naszych korespondentów zasady związane z pisownią łączną i rozdzielną. Bardzo proszę o rozstrzygnięcie – pyta pan Maciej - czy w zdaniu "Nie wyzdrowieję, nie prędko" jest błąd? Jeśli nie - jak opisać wyjątek, który decyduje o poprawności oddzielnie pisanego "nie prędko"?

Trudno odpowiedzieć jednoznacznie na to pytanie z powodu pewnej sprzeczności znaczeniowej w podanym przykładzie. Jest to zapewne skrót myślowy, którego sens można by ująć tak: Nie wyzdrowieję, w każdym razie nieprędko. Albo tak: (Chyba) nie wyzdrowieję… (a jeśli tak, to) nie tak prędko. W poprawnie sformułowanych zdaniach ortografia nie sprawia kłopotu, bo znamy zasadę, zgodnie z którą partykułę nie z przysłówkami pochodzącymi od przymiotników pisze się łącznie. Jeśli jednak partykuła nie jest nie tylko zaprzeczeniem, ale też wprowadza przeciwstawienie, np. nie dobrze, ale wspaniale – to pisownia jest rozłączna. Czy tak jest w naszym przykładzie? Jeśli go rozumieć tak: Nie wyzdrowieję, (w każdym razie będę zdrowieć) nie prędko, ale wolno i długo, to wtedy zastosujemy pisownię rozłączną. Jak więc widać, w tekście wszystko się ze sobą łączy: sens składnia i ortografia.

Z podobnym problemem zwróciła się pani Magda: Jak napisać: „Hot zmienia grafikę. Będzie inaczej. Oto próbka. Fajnie czy niefajnie?”. Musimy tu zastosować pisownię łączną, ponieważ fajnie jest właśnie przysłówkiem utworzonym od przymiotnika. Pisownia rozdzielna byłaby możliwa tylko w wyrażeniu uogólniającym, wskazującym na niepewność co do opisywanego obiektu, stanu: Fajnie nie fajnie, musi jakoś być.

O pisownię łączną i rozdzielną zapytała także pani Fabiola: Czy należy napisać „Nierobione jest nic”, czy też „Nie robione jest nic”? Tu również obowiązuje nas pisownia łączna, nie ma bowiem znaczenia, czy imiesłów przymiotnikowy został użyty w znaczeniu przymiotnikowym, czy czasownikowym.

Trudności może też sprawić zapis powszechnych w języku mówionym sformułowań jak by nie było, jak by nie patrzeć – zapytała o nie pani Karolina. Jeśli wyrażenie jakby oznacza 'gdyby', np. Jakby mógł, toby wyjechał, to piszemy je łącznie. Jednak jeśli jak użyte jest w funkcji zaimka, np. Jak by to zrobić, to z partykułą by piszemy je oddzielnie. Z podanymi przez panią Karolinę wyrażeniami jest jednak pewien kłopot: choć rozpowszechnione w polszczyźnie mówionej, są konstrukcjami nieakceptowanymi przez normę językową. Inaczej mówiąc, wyrażenie jak by nie było jest błędem składniowym, poprawnie należy powiedzieć i zapisać jakkolwiek by było.

Liczne pytania o pisownię łączną i rozdzielną dotyczą także zapisu nie z rzeczownikami utworzonymi od czasowników. Warto zapamiętać, że wyrazy nieprzyjmowanie, niewyjaśnianie, niebieganie, niedostarczenie, nieuczestniczenie zapisujemy łącznie. Te i inne dylematy związane z pisownią rozstrzygają najnowsze słowniki ortograficzne, polecam więc posiłkowanie się nimi zawsze wtedy, gdy zapis łączny lub rozdzielny nie jest oczywisty.

Komentarze
Wpis nie ma komentarzy.
Dodaj komentarz


 Security code