niedziela, 18 lutego 2018.
Strona główna > Blogi > Ewa Kołodziejek > Ciężko powiedzieć

Ciężko powiedzieć

Wywietleń: 395

Do redakcji „Kuriera Szczecińskiego” przyszedł niezwykły list, taki jak za dawnych czasów: na papierze w kratkę, pisany długopisem, podpisany imieniem i nazwiskiem i zaadresowany do mnie. Wzruszyłam się, otwierając kopertę, bo sama już dawno – niestety - zarzuciłam ręczne pisanie…

Autorką jest pani Wanda, która ma wątpliwości w związku z nadużywaniem przysłówka ciężko. Pani Wanda pisze tak: „Podczas przeprowadzanych wywiadów w mediach coraz częściej słyszy się, jak odpowiadający (politycy, profesorowie, lekarze, a także i młodzież) używają określenia ciężko powiedzieć. Czy to jest właściwa forma? Czy nie powinno się mówić trudno powiedzieć?”.

O nadużywaniu słowa ciężko wypierającego przysłówek trudno już się kiedyś wypowiadałam, ale – jak widać – wciąż jest to dla wielu z nas pewną językową niezręcznością. Mnie też razi, gdy student pytany, dlaczego nie przeczytał artykułu, odpowiada, że ciężko go znaleźć. Albo gdy korespondent poradni językowej pisze, że w definicjach słownikowych ciężko odnaleźć subtelną różnicę w znaczeniu wyrazów. Natrętny przysłówek ciężko wypiera z tekstów kilka innych przysłówków: trudno, niełatwo, mozolnie, męcząco, niezręcznie itp., zubożając tym samym nasz osobisty słownik.

Moda na „ciężkie” wyrażenia nie wzięła się tylko z odczucia, że życie jest coraz cięższe. Przysłówek ciężko ma w polszczyźnie szeroki zakres. Ciężko to ‘powolnie, ociężale, bezsilnie, bezwładnie; bardzo mocno, dotkliwie, surowo, srodze, okrutnie; źle, smutno, ponuro, przygnębiająco’. Tyle synonimów słowa ciężko wynotowałam ze słownika. A i to nie wszystko. Ciężko to także ‘z dużym ciężarem’: ciężko podkute buty albo ‘z głuchym odgłosem, głośno’: kroki dudniły ciężko po bruku. Przysłówka ciężko używa się, gdy mowa o stylu i o języku: przekład wiersza brzmiał ciężko albo o budowli: budynek wyglądał ciężko i ponuro. Gdy mówimy o poważnych stanach chorobowych: ciężko chory człowiek, o ubieraniu się grubo, nieprzewiewanie: ubrać się za ciężko albo o czynności wykonywanej z dużym wysiłkiem, z trudem, niełatwo, opornie: nauka idzie mu ciężko, samemu ciężko żyć. Niektóre posiłki mogą być ciężko strawne, a niektórzy ludzie - ciężko myślący. Jest ciężko, gdy coś ciąży, jest brzemieniem, jest trudne do zrobienia, do udźwignięcia: ciężko pracować, ciężko wzdychać. Komuś może być ciężko, gdy coś dźwiga, gdy ma kłopoty, gdy źle mu się powodzi – słowem – żyje się ciężko.

Czasem jednoznaczna ocena użycia przysłówka ciężko nie jest prosta. Czy książkę się czyta ciężko czy trudno? Możliwe, że czyta się ją i trudno, bo temat jest trudny a styl nie najłatwiejszy, i ciężko, bo czytelnik z trudem pojmuje, o co w niej chodzi. „Otwartość” przysłówka ciężko wydaje się nieograniczona.

Jednak wyrażenie ciężko powiedzieć wciąż nas razi swoją potocznością, dlatego podzielam odczucie pani Marii, że w sytuacjach oficjalnych, a do takich należą wywiady w mediach, jest ono niestosowne. Czy uda się zatrzymać napór tego przysłówka? Trudno powiedzieć...
Ewa Kołodziejek

 

Komentarze

Wojciech ze Szczecina
Nie tylko przysłówek „ciężko” jest w ten sposób nadużywany, ale też i przymiotnik. Niemal dokładnie rok temu w „Kurierze” felietonista ADL w swoich „Zapiskach, odpryskach” pastwił się nad wypatrzoną przez siebie w innej gazecie wpadką: „Radwańska będzie miała ciężką rywalkę”. Spuentował to zgryźliwie a dowcipnie: „To znaczy co, grubaskę jakąś? Kloca o wadze sto kilo? Ciężkiego rywala to mógł mieć Gołota”. Ja natomiast znalazłem w internecie rozmowę z Wojciechem Fibakiem, w której mówi on o siostrze „Isi”: „Będzie ciężko. Szczególnie Uli. Ona już w pierwszym pojedynku ma ciężką rywalkę”. Z kolei na forum poświęconym siostrom Radwańskim cytowana jest wypowiedź naszej najlepszej tenisistki: „Miałam bardzo ciężką rywalkę jak na pierwszą rundę”. Hmm, skoro „Isia” sama mówi, że jej rywalka była ciężka, to może rzeczywiście to prawda? W końcu to wiadomość z pierwszej ręki!
2018-02-02 21:34:32

Dodaj komentarz

Akceptuję regulamin. Link do regulaminu