czwartek, 23 listopada 2017.
Strona główna > Blogi > Ewa Kołodziejek > Łaskiś pełna czy łaski pełna?

Łaskiś pełna czy łaski pełna?

Wywietleń: 1049

„Uprzejmie proszę o wyjaśnienie, czy formą poprawną w modlitwie Zdrowaś Maryjo jest zwrot łaskiś pełna. Wiele internetowych modlitewników zawiera zwrot łaski pełna, co jest moim zdaniem niepoprawne” – pisze do poradni językowej pan Bartosz.

W modlitwie, z której pochodzą cytowane przez naszego korespondenta słowa, występują trzy rzadkie dziś formy wyrazowe: zdrowaś, łaskiś, błogosławionaś. Są one odpowiednikami zdań: zdrowa jesteś; łaski jesteś pełna; błogosławiona jesteś. Nietrudno zauważyć, że do słów: zdrowa, łaski, błogosławiona została dodana cząstka –ś będąca zakończeniem wyrazu jesteś.

Taki zabieg jest możliwy dzięki ruchomości cząstek czasownikowych. Współczesne formy czasu przeszłego: robiłem, robiłeś, robił, robiliśmy, robiliście, robili niegdyś były wyrażanie formami dwuelementowymi: robił jeśm, robił jeś, robił jest, robili jeśmy, robili jeście, robili są. Z czasem zrosły się one w jedną formę wyrazową (a elementy jest i są po prostu zanikły), jednak poczucie ich odrębności zostało. Dziś cząstki czasownika mogą się swobodnie przemieszczać i łączyć w zasadzie z każdym wyrazem w zdaniu. Dlatego poprawne jest nie tylko zdanie: Już tam byłem, lecz także zdanie: Jużem tam był. Poprawne są wypowiedzenia: Ty to zrobiłeś i Tyś to zrobił. Dużo zarobiliśmy i Dużośmy zarobili. Gdy byłem dzieckiem i Gdym był dzieckiem.

W analizowanej modlitwie między członami składniowymi zdrowaś Mario i błogosławionaś ty między niewiastami stoi analogicznie zbudowane sformułowanie łaskiś pełna, o czym pisze w e-mailu pan Bartosz: „Łaski pełna jest moim zdaniem niepoprawne z uwagi na formę całej modlitwy, będącej zwrotem bezpośrednio do Maryi, a więc wymagającym użycia zwrotu ty jesteś łaski pełna albo skrótu łaskiś pełna, ewentualnie łaski pełnaś”.

Zgadzam się z opinią pana Bartosza, gdyż forma łaskiś jest tu uzasadniona i gramatycznie, i kompozycyjnie, a ponadto podkreśla melodię modlitwy. Nie mogę jednak w swojej opinii nie brać pod uwagę rozpowszechnienia we współczesnych modlitewnikach sformułowania łaski pełna. Jan Miodek ocenia je z perspektywy pokoleniowej i twierdzi, że młodsze generacje zaczynają się przyzwyczajać już tylko do sformułowania łaski pełna. „Realizuje ono schemat składniowy pełna czego (pełna łaski – jak pełna miłości, ciepła, wigoru,doświadczeń). …nie można mu nic zarzucić z punktu widzenia poprawności logiczno-gramatycznej”. Moim zdaniem jest to przejaw tendencji do uwspółcześniania języka religijnego, czego dowodem może być choćby wymiana rzeczowników w biblijnym cytacie. Niegdyś w Ewangelii św. Marka był Głos wołającego na puszczy dziś mamy Głos wołającego na pustyni. Ale to już temat na inny felieton.

Ewa Kołodziejek

 

 

Komentarze

mgdl
Dla mnie wszystko gra. Czy "łaskiś", czy "łaski". Zdanie 1 można potraktować tak: "Zdrowaś (ś - jesteś) Mario, (i) łaski pełna, Pan z Tobą. Kropka. Błogosławionaś (błogosławiona jesteś) między niewiastami. Nie widzę tu sprzeczności. To nowe zdanie, więc można powtórzyć to ś - "jesteś". To taka poezja przecież. Tak samo można prawidłowo powiedzieć "zdrowaś Mario, łaskiś pełna.... Błogosławionaś" - też brzmi prawidłowo, tylko za każdym razem jest po prostu powtórzone "jesteś" (ś).
2017-10-23 21:50:02
JR
Kiedy zostawimy "łaski pełna", będzie to dopowiedzenie: Zdrowaś, Maryjo, łaski pełna" = "Zdrowa (pozdrowiona) jesteś, Maryjo, (i) pełna łaski". Sytuacja ta sama, kiedy zwracamy się do kogoś: "Jesteś wysportowany, pełen wigoru" (Wysportowanyś, pełen wigoru..."). Przy formie "łaskiś pełna" budujemy zdanie złożone: "Zdrowaś, Maryjo, łaskiś pełna" = "Zdrowa jesteś, Maryjo, łaski jesteś pełna". Treść ta sama, budowa gramatyczna trochę inna.
2015-10-31 11:00:06
jestem przerażonyś
Jestem przerażony interpretacją pani Prof. Nie spotkałem się z zapisem "łaskiś" w książeczkach do nabożeństwa , widocznie dziś słowo mówione wyżej stoiś niż pisanyś ... słowo mówione ... przez bezzębne babuleńki które z wykształceniem nie mają nic wspólnego ... zaczynam się bać a może "bojać" ...
2015-09-21 01:17:25
no niby tak, ale...
Jeśli zmienić "łaskiś pełna" na "łaski pełna" to niekonsekwentne jest pozostawienie "zdrowaś" oraz "błogosławionaś"; niby czemu "czepiać się" tylko tego jednego. Jeśli ktoś już chce "uwspółcześniać" to musi to zrobić całościowo czy kompleksowo a nie wyrywkowo. Nawiasem mówiąc mamy tu do czynienia z błędnym tłumaczeniem, dowolnością tłumaczeniową uzasadnianą "tradycją" gdyż prawidłowe tłumaczenie z greki to "Ciesz się, łaski pełna, Pan z tobą." Także tekstu "błogosławionaś ty między niewiastami i błogosławiony owoc żywota twojego" nie ma w tym miejscu oryginalnego tekstu greckiego Ewangelii; zostało to dodane samowolnie przez tłumaczy.
2015-09-20 08:33:36
Dżabir Badr Udin
czy to samo tyczy się też Whisky pełna?
2015-09-18 17:40:26

Dodaj komentarz

Akceptuję regulamin. Link do regulaminu