sobota, 16 grudnia 2017.
Strona główna > Blogi > Ewa Kołodziejek > O co można się oprzeć?

O co można się oprzeć?

Wywietleń: 664

W przemówieniach wygłaszanych przez naszych polityków można zauważyć pewną rażącą konstrukcję składniową: oparcie polityki o coś. Przytoczę kilka przykładów z ostatnich dni: Oparcie polityki europejskiej o wartości chrześcijańskie i solidaryzm pomiędzy narodami jest czynnikiem, który może ocalić Europę przed degeneracją i utratą tożsamości. Oparcie polityki o podstawowe wartości zawsze prowadzi do pozytywnych skutków. Opierajmy politykę zagraniczną o wartości europejskie, dobre doświadczenie i kontynuację.

Słowa opierać i oparcie mają stałą składnię uzależnioną od znaczenia wyrazu. Czasownik opierać to ‘stawiać coś przy czymś’, np. opierać drabinę przy ścianie, albo ‘wykorzystywać coś jako podporę’, np. opierać rękę na poręczy fotela. Opierać to także ‘odwoływać się do czegoś, wykorzystywać coś jako uzasadnienie’, np. opierać teorię na wynikach badań. Tylko w pierwszym znaczeniu czasownik opierać może (nie musi!) łączyć się z przyimkiem „o”: opierać drabinę o ścianę obok opierać drabinęna ścianie. Użycie czasownika opierać w znaczeniu ‘odwoływać się’ wyklucza składnię z przyimkiem „o”. Dlatego polityka zagraniczna (trzecie przytoczone wyżej sformułowanie) może się opierać jedynie na wartościach europejskich, nigdy nie „o wartości”, bo nie jest przecież rzeczą materialną, jakąś drabiną czy innym meblem. Podobną składnię ma rzeczownik oparcie (użyty w dwóch pierwszych przykładach) utworzony od czasownika opierać, dlatego właściwym sformułowaniem jest: oparcie polityki na wartościach. Sformułowanie oparcie o wartości wciąż brzmi komicznie…

Napisałam „wciąż”, ponieważ nie jestem pewna, czy ów urzędniczy błąd nie upowszechni się w innych tekstach, głównie za sprawą dziennikarzy. Oto dziennikarz, streszczając w portalu internetowym wypowiedź ministra, pisze: Wiceminister podkreśla, że ewentualne rozwiązania w tym zakresie nie muszą się opierać o komercyjny rynek ubezpieczeń.Nawet jeśli polityk użył tej niepoprawnej konstrukcji, to dziennikarz, relacjonując jego wypowiedź, nie zmienił składni (do czego miał prawo). Tym samym dał do zrozumienia, że nie razi go ta niepoprawna konstrukcja.

Rzeczownik oparcie tworzy jeszcze jedno kontrowersyjne wyrażenie: w oparciu o coś, np. w oparciu o poglądy. Kontrowersje są związane z niejednoznaczną oceną tej konstrukcji przez normę językową. Zamiast mówić: w oparciu o notatki, lepiej powiedzieć: opierając się na notatkach, zamiast: w oparciu o dane GUS, lepiej – opierając się na danych GUS. Taka łagodna ocena normy wynika z upowszechniania się konstrukcji w oparciu o w tekstach urzędowych i naukowych. Warto jednak pamiętać, że nasze sformułowania mają być nie tylko poprawne, lecz także niepozbawione urody. A konstrukcja w oparciu o poglądy urodziwa nie jest…

Ewa Kołodziejek

 

Komentarze

Jakób
Politycy, którzy ostatnio zaczęli błyszczeć w telewizji i radiu, popełniają rażące błędy językowe. Mówią: "wziąść", "półtorej" roku, miesiąc czasu, "cudzysłowiu", "robiom", "mówiom", ja nie "rozumie" tego itp. Nawiązując do tematu dzisiejszego felietonu chciałbym przytoczyć starą anegdotę: Sekretarka oskarżyła swojego przełożonego o gwałt. Przesłuchujący ją policjant mówi: - Oskarżenie musi opierać się na faktach. Proszę dokładnie opisać zdarzenie. Czy pani się opierała? - Tak -odpowiada sekretarka - o biurko.
2016-02-06 17:06:00

Dodaj komentarz

Akceptuję regulamin. Link do regulaminu