czwartek, 19 października 2017.
Strona główna > Blogi > Ewa Kołodziejek > Pan Iwaniec, pan Kusa i pan Przybyło

Pan Iwaniec, pan Kusa i pan Przybyło

Wywietleń: 2824

Odmiana nazwisk jest wciąż najtrudniejszym i najbardziej skomplikowanym zagadnieniem poprawnościowym. Dla wielu osób problemem jest nie tylko dopasowanie wzorca odmiany do konkretnego nazwiska, lecz także przełamanie w sobie niechęci do używania go w postaci innej niż mianownikowa. 

Do uniwersyteckiej poradni językowej najczęściej przychodzą pytania od tych korespondentów, którzy wiedzą, że nazwiska odmieniać trzeba, tylko nie wiedzą jak. Pyta pani Anna: „W swojej pracy redakcyjnej mam kłopot z odmianą nazwiska Polechońki (nie: Polechoński, nie: Polechońka). Niestety, nie mogę dopasować do niego żadnego schematu deklinacyjnego”. Ten typ nazwiska ma odmianę przymiotnikową, odmienia się więc jak podobnie zbudowane przymiotniki (np. maleńki): Polechońki, Polechońkiego, Polechońkiemu, Polechońkiego, z Polechońkim, o Polechońkim.

Pan Grzegorz ma inne wątpliwości: „Chciałbym się dowiedzieć czy moje nazwisko Iwaniec się odmienia. Moja nauczycielka twierdzi, że tak, że odmienia się: Iwańca. Ja nie jestem pewien tej formy i proszę o pomoc”. Nauczycielka ma rację. Nazwisko Iwaniec odmienia się jak rzeczownik krawiec: Iwańca, Iwańcowi, Iwańca, Iwańcem, o Iwańcu. 

Najtrudniejszą sytuację mają ci korespondenci, którzy znają zasady użycia nazwisk, ale są zdominowani przez przeciwników odmiany. Pisze pani Katarzyna: „Przy wykonywaniu obowiązków służbowych i sporządzaniu dokumentów zarzucono mi, iż odmieniam nazwisko Przybyło, choć ono się nie odmienia. Czy popełniłam błąd”? Oczywiście nie! Nazwisko Przybyło odmienia się według tego samego wzoru co nazwisko Jagiełło: Przybyło, Przybyły, Przybyle, Przybyłę, Przybyłą, o Przybyle. Trzeba dodać, że norma dopuszcza nieodmienność nazwisk zakończonych na -o, co nie oznacza, że są one nieodmienne. Odmienianie nazwiska jest zawsze lepsze niż nieodmienianie, bo wynika z systemowych cech polszczyzny.  

Czasem jednak odmienione formy nazwiska zakończonego na –o są tożsame z formami nazwiska zakończonego na –a, co w pewnych sytuacjach może być przeszkodą w zidentyfikowaniu jego podstawowej formy. O takie nazwisko pyta pani Kamila: „Proszę o pomoc w odmianie przez przypadki nazwiska Jan Motyko”. Nazwisko Motyko odmienia się tak jak wyraz pospolity motyka i jak nazwisko Motyka: Motyki, Motyce, Motykę, Motyką, o Motyce. W tym wypadku odmienność tego nazwiska i innych podobnie zbudowanych, np. Łopato, Brunetko, Łazienko, Bańko, Śnieżko - przybierających takie same formy gramatyczne jak wyrazy pospolite: łopata, brunetka, łazienka, bańka, śnieżka - zależy od ich właścicieli.

Takiej swobody nie mają właściciele nazwisk zakończonych na –a. Zarówno pan Kusa, jak i pani Kusa odmieniają swoje nazwisko zgodnie z wzorcem właściwym dla rzeczowników żeńskich: Kusy, Kusie, Kusę, Kusą, o Kusie. Pozostawienie tego typu nazwiska w nieodmienionej formie nie tylko może powodować nieporozumienia (Nie ma pana Kusa?), lecz jest także rażącym wykroczeniem przeciwko normie polszczyzny. 

 

 

Komentarze

Johne433
Yeah bookmaking this wasn't a risky conclusion outstanding post! cbdfdekdcack
2017-10-03 21:39:24

Dodaj komentarz

Akceptuję regulamin. Link do regulaminu