wtorek, 22 października 2019.
Strona główna > Świat > Olga Tokarczuk – laureatką literackiego Nobla za rok 2018

Olga Tokarczuk – laureatką literackiego Nobla za rok 2018

Olga Tokarczuk – laureatką literackiego Nobla za rok 2018
Data publikacji: 2019-10-10 13:12
Ostatnia aktualizacja: 2019-10-20 22:09
Wywietleń: 1114 420397

Polska pisarka Olga Tokarczuk została laureatką literackiego Nobla za rok 2018 - poinformowała w środę Szwedzka Akademia. To pierwszy literacki Nobel dla Polaka od 23 lat, gdy w 1996 r. otrzymała go Wisława Szymborska.

Jak podała Szwedzka Akademia, Tokarczuk otrzymała nagrodę "za wyobraźnię narracyjną, która z encyklopedyczną pasją prezentuje przekraczanie granic jako formę życia".

Tokarczuk jest autorką m.in.: "Podróż ludzi Księgi", "Prawiek i inne czasy", "Gra na wielu bębenkach", "Prowadź swój pług przez kości umarłych", "Księgi Jakubowe" oraz "Bieguni", za którą w 2018 r. otrzymała międzynarodową Nagrodę Bookera.

Sylwetka pisarki:

Po otrzymaniu Bookera za "Biegunów" pisarka mówiła w wywiadzie dla PAP: "Czuję się trochę tak, jakbym dostała nowe życie w grze komputerowej. Wchodzę na inny poziom rozgrywek". Rzeczywistość i Akademia Szwedzka potwierdziły jej intuicje. Olga Tokarczuk jest laureatką literackiego za 2018 rok.

Olga Tokarczuk urodziła się 29 stycznia 1962 roku w Sulechowie, studiowała psychologię na Uniwersytecie Warszawskim. Po studiach pracowała m.in. jako pokojówka w londyńskim hotelu i psychoterapeutka we Wrocławiu i Wałbrzychu. W 2018 roku, odbierając w Londynie nagrodę Bookera, podkreśliła, że kolczyki, które ma na sobie, są z czasów, gdy pracowała jako pokojówka.

Gdy jej pierwsze utwory literackie zyskały popularność, zrezygnowała z pracy i po przeprowadzeniu się do Nowej Rudy poświęciła się pisaniu. Mieszka obecnie we Wrocławiu, a także w Krajanowie koło Nowej Rudy, w Sudetach Środkowych. Pejzaż i kultura tych okolic przewija się w kilku jej utworach. Jest autorką 17 książek – powieści, zbiorów opowiadań, esejów, a także scenariuszy filmowych. Jej twórczość była wielokrotnie przenoszona na deski teatralne i ekran filmowy. Jest jedną z najczęściej nagradzanych współczesnych polskich pisarek - ma na koncie m.in. nagrodę Fundacji im. Kościelskich, dwukrotnie - w latach 2007 i 2015 - otrzymała Literacką Nagrodę Nike, a w 2018 r. została uhonorowana Międzynarodową Nagrodą Bookera.

Olga Tokarczuk to rzadki przypadek pisarki cenionej zarówno przez krytyków, jak i publiczność. Debiutowała w 1979 r. opowiadaniami w czasopiśmie „Na Przełaj”. W 1989 r. ukazał się jej tomik poetycki, a w 1993 r. pierwsza powieść - "Podróż ludzi Księgi". Książkę, zanim opublikowała ją oficyna Przedświt, odrzuciło wiele znanych i prestiżowych wydawnictw, które musiały poniewczasie żałować swojego sceptycyzmu, bo przyznały książce nagrodę Polskiego Towarzystwa Książek. To opowieść o nieudanej wyprawie po tajemniczą Księgę, w trakcie której na dwoje głównych bohaterów spływa wielka miłość. Fascynację ezoteryką zdradza też kolejna książka Tokarczuk - powieść "E.E." (1995). Tym razem akcja utworu została osadzona we Wrocławiu w początkach XX wieku, a główną bohaterką jest Erna Eltzner, dorastająca panienka z polsko-niemieckiej rodziny mieszczańskiej, u której odkryto talenty mediumiczne.

Wielkim sukcesem pisarki była jej trzecia powieść - "Prawiek i inne czasy" (1996). Tytułowy Prawiek, mityczna wioska położona rzekomo w samym środku Polski, to mikrokosmos, w którym w pomniejszonej skali można obserwować prawa, którymi rządzi się wszechświat. Z kolei "Dom dzienny, dom nocny" (1998) to najbardziej osobista książka Tokarczuk, osadzona w Kotlinie Kłodzkiej, gdzie mieszka.

Książka "Bieguni" z 2007 roku, nominowana do Literackiej Nagrody Europy Środkowej ANGELUS, a także nagrodzona Nike (2008). To studium psychologii podróży. Zdaniem autorki turystyka stała się współczesnym sposobem zaspokajania bardzo starego, atawistycznego, nomadycznego popędu. Tytuł książki "Bieguni" nawiązuje do nazwy rosyjskiej sekty z XVIII w., której członkowie uważali, że świat jest dziełem szatana, a kiedy się zatrzymujemy, szatan ma do nas najlepszy dostęp. Żeby uciec przed diabłem, musimy się cały czas poruszać. Autorka opisuje świat współczesnych Biegunów, permanentnych podróżników, którzy mają swoje przedmioty, jak kosmetyki w małych opakowaniach, składane szczoteczki do zębów, jednorazowe kapcie, swoje choroby, związane ze zmianami czasu, własny język: prosty, sfunkcjonalizowany angielski. Istnieje nawet odrębna gałąź psychologii, która ich opisuje - psychologia podróżna. W 2008 roku "Bieguni" zdobyli Literacką nagrodę Nike, a dekadę później, w 2018 roku, książka, której angielskie wydanie nosi tytuł "Flights" (tłum. Jennifer Croft), otrzymała nagrodę Międzynarodowego Bookera.

Po "Biegunach" Tokarczuk wydała książkę, która sama określa jako "thriller moralny". Główną bohaterką "Prowadź swój pług przez kości umarłych" jest Janina Duszejko - kiedyś inżynier mostów, dziś wiejska nauczycielka angielskiego, geografii i dozorczyni domów letniskowych. Jej pasją jest astrologia, a wielką miłością - wszelkie zwierzęta. W okolicy, gdzie mieszka Janina, zaczynają umierać kłusownicy i krzywdziciele zwierząt. Liczba zgonów rośnie. Janina ma teorię na temat motywu i sprawcy tych zbrodni, ale policja ignoruje ją, traktując jak nieszkodliwą dziwaczkę.

- Przekonuję się, że książka jest ciągle aktualna i bardzo żywo odbierana - mówiła Tokarczuk PAP w maju tego roku po tym, jak angielski przekład powieści otrzymał nominacje do Bookera. "W sztafażu powieści detektywistycznej i czarnego humoru zawarte jest pytanie o poważniejsze rzeczy. Jeżeli obowiązujące prawo jest niemoralne, jak ma się zachować w takiej sytuacji uczciwy obywatel? Czy ma się posunąć do protestu, kontestacji i buntu? Na ile rebelia jest częścią demokracji? Czy człowiek powinien iść za głosem swojego sumienia przeciwko państwu? Jest to też opowieść o ludziach wykluczonych, których nie słucha władza, o społeczeństwie patriarchalnym, i o tym, jak wyglądają struktury władzy oparte na białych, pewnych siebie facetach, którzy zapełniają parlamenty. To jest też książka o samotności i wykluczeniu starszych kobiet. W 2017 Agnieszka Holland przeniosła powieść na srebrny ekran. Film "Pokot" miał swoją premierę na niemieckim Berlinale i został nagrodzony Srebrnym Niedźwiedziem oraz Nagrodą im. Alfreda Bauera.

W 2014 roku ukazały się "Księgi Jakubowe", epicka opowieść o Jakubie Franku, żydowskim mesjaszu żyjącym w XVII wieku na wschodnich rubieżach Rzeczpospolitej. Bohater to postać pełna sprzeczności - natchniony żydowski mistyk, który czcił Matkę Boską, zręczny hochsztapler, ale i utalentowany polityk, człowiek, który doprowadził dużą grupę polskich Żydów do przyjęcia chrztu w 1759 roku. Za "Księgi Jakubowe" autorka w 2015 roku otrzymała Nagrodę Literacką "Nike" (po raz drugi, po "Biegunach"). Wśród książek Tokarczuk są też zbiory opowiadań: "Gra na wielu bębenkach" (2001), "Ostatnie historie", esej o powieści Bolesława Prusa "Lalka i perła" (2000), książka "Anna In w grobowcach świata" (2006) powstała w ramach międzynarodowej serii "Mity" a także zbiór esejów "Moment niedźwiedzia". Ostatnia książka Tokarczuk to "Opowiadania bizarne" z 2018 roku.

Olga Tokarczuk to pisarka, która nie waha się angażować w życie społeczne i wypowiadać publicznie sądów nie zawsze popularnych. Zabierała głos w sprawie uchodźców i praw mniejszości. Od zawsze deklarowała się jako feministka. "Życie zgodnie z oczekiwaniami innych ludzi jest jednym wielkim manowcem. Jestem najpierw człowiekiem, a dopiero potem kobietą, nie zaś odwrotnie. Mój bunt budzi szczególnie używanie argumentu biologicznego, że kobieta ma jakieś prawa przypisane jej przez biologię i traktowanie tego jako wyznacznika zachowań społecznych czy indywidualnych. W moim rozumieniu feminizmu nie jest ważne, kto tu jest kobietą, a kto mężczyzną, ale o prawo do ekspresji indywidualności" - mówiła w jednym z wywiadów.

Tokarczuk sprzyja także ekologom. "Mam poczucie, że należę do tej wspólnoty. Wydaje mi się, że dzisiaj nie można myśleć inaczej. Jak można nie być za ruchem ekologicznym? Jakie byłyby argumenty? Zaangażowanie w ekologię jest po prostu postawą etyczną. Ekologia jest konsekwencją jedynej możliwej interpretacji przykazania +nie zabijaj+, a więc ekologia jest etyką" - deklarowała pisarka.

W lipcowym wywiadzie dla "New Yorkera", Tokarczuk mówiła o sytuacji w Polsce. Krytycznie wypowiadała się o fakcie, że w Polsce pary homoseksualne nie mają równych praw, polski rząd odmówił przyjęcia uchodźców oraz próbował wprowadzić nowelizację ustawy o IPN utrudniające dyskusje na temat postaw Polaków w czasie II wojny światowej. Pisarka jest też sceptyczna wobec popularnej w Polsce koncepcji, że literatura może i powinna budować narodową tożsamość Polaków. "Obarczanie literatury wielorakimi +misjami+, rolą +tworzenia tożsamości narodowej+ albo +tożsamości grup+ wydaje mi się nieuprawnionym, instrumentalnym jej traktowaniem, a także obcinaniem jej wszystkich nie do końca uświadomionych możliwości" - mówiła, odbierając Bookera.

Pisarka pracuje obecnie nad powieścią opartą na jej rodzinnej historii, której osią mają być relacje pomiędzy Polakami i Ukraińcami.

Po otrzymaniu Bookera za "Biegunów" pisarka mówiła w wywiadzie dla PAP: "Czuję się trochę tak, jakbym dostała nowe życie w grze komputerowej. Wchodzę na inny poziom rozgrywek". Rzeczywistość i Akademia Szwedzka potwierdziły jej intuicje.

(PAP)

Fot. PAP/Maciej Kulczyński

Komentarze

Waldek
Ja nie czytam książek Tokarczuk
2019-10-20 22:07:01
Waldek
Ja nie czytam książek Tokarczuk
2019-10-20 22:01:22
@@@@ odrażająca postać
Historia Polski nie jest twoją mocną stroną. 80 procent kadry kierowniczej sowieckiej , zbrodniczej bezpieki czyli NKWD to byli Żydzi. Ponad połowa oficerów to Żydzi. Oficerowie polityczni to prawie sami Żydzi. Na dodatek po agresji sowietów na Polskę kilka tysięcy polskich Żydów utworzyli antypolską milicję współpracującą z NKWD w ściganiu i mordowaniu Polaków. Póżniej w 1941 roku Niemcy przegonili sowietów. Sytuacja Polaków i Żydów wyrównała się. Wszyscy byli ofiarami. Tokarczuk widzi to inaczej. Antypolsko. Jej ukraińskie pochodzenie robi swoje.
2019-10-11 10:33:16
za co?
Za plucie na Ojczyznę... Sienkiewicz i Raymont w grobach się przewracają...
2019-10-11 09:25:48
@@@odrazajaca postać
Jak NKWD to Rosjanie nie Żydzi
2019-10-11 08:42:16
Przeciez Sami Swoi...
Takie Pieniedze... jak 9 000 000 Koron za rok 2018-ty - nie przyznaja "byle komu" ? A jak jeszcze trzeba bedzie to "po-dzie-lic" na: Moje, Twoje i Nasze - to juz Ho, Ho, Ho...???
2019-10-11 00:04:07
Nobilitacja polskiej kultury
Czy to jest informacja ze świata?
2019-10-10 20:17:34
ALE JAJA
nOBEL PRZEWRACA SIE W GROBIE.RADZE PRZECZYTAC 4 TOMY BOHDANA URBANKOWSKIEGO''CZERWONA MSZA''ZA KTORA POWINIEN DOSTAC NOBLA.aLE COZ INNE CZASY LUDZIE ZYJACY W KALIFACIESKANDYNAWSKIM NIGDY NIE ZROZUMIEJA CO TO JEST ZYDOKOMUNA W POLSCE.
2019-10-10 19:40:09
sylwetka noblistki
Lewaczka, aborcjonistka, propagatorka ideologii LGBT która gdzie tylko może opluwa Polskę i Polaków!
2019-10-10 18:49:19
@@ odrażająca postać
Prawda jest taka ,że po agresji Sowietów na Polskę 17 września 1939 Żydzi z NKWD zamordowali kilkadziesiąt tysięcy Polaków. A kilkaset tysięcy Polaków wysłali na Syberię. Większość nie przeżyła. Ale Tokarczuk opowiada historię "inaczej". Po żydowsku.
2019-10-10 18:14:26
Zako
Naprawdę dobra wiadomość. Można tylko złożyć gratulacje pani Oldze Tokarczuk. Zasłużyła na Nobla swoim pisarstwem, swoją twórczością. I bardzo dobrze, że Noble nie są przyznawane przez nacjonalistów, fanatyków faszyzmu i fundamentalistów religijnych.
2019-10-10 18:13:47
@odrażająca postać
Wstydzisz się prawdy? Musisz się z nią pogodzić.
2019-10-10 17:19:47
Gratulacje dla Olgi!!
Gratulacje dla Olgi!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! mała uwaga do wszystkich wypowiedzi politycznych kacyków, niestety ale za dw-trzy miesiące mało kt będzie wiedział kto to Olga Tokarczuk. Prawda jest brutalna, od 20 lat nagrody Nobla to polityczne nagrody! TAK TAK TO NIC INNEGO JAK POLITYKA W GLOBALNYM WYKONANIU. Czy wiecie co się stało gdy nagrodę przyznano Szymborskiej? Ano po pół roku trafiła na półki i kurz je zasypuje! Generalnie nagrody Nobla to szum ogromny po czym ....cisza ogromniasta!
2019-10-10 17:02:23
Dlatego taki jazgot lokalnych nazioli ...
Jak do tego doszło? Kaczyński przez kilkanaście lat (od 2005 roku) konsekwentnie prowadził kampanię nienawiści do politycznych konkurentów. Efekt? - Wyborcy PiS są na wojnie. Brak reakcji na nieetyczne postępowanie prezesa i jego przydupasów, świadczy, że wyborcy PiS wszystkich posiadających inne poglądy, traktują jak wrogów. Wojna zmienia aksjologię. Prowadzący wojnę wybaczają swoim żołnierzom czyny naganne. Kradzieże nazywają konfiskatami, albo zdobywaniem łupów i nowych przestrzeni. Mordercy okaleczający wrogów zostają bohaterami wojennymi. Podczas bitwy nie zmienia się dowódców. - Dlatego każdą zbrodnię wybaczą Ziobrze, Kamińskiemu, Kaczyńskiemu i Morawieckiemu. Atmosferę wojenną podgrzewa polski episkopat błogosławiący oddziały hejterów wyruszające do walki z imigrantami i LGBT. Polscy biskupi szczują. Naśladują postępowanie biskupów hiszpańskich przed wybuchem wojny domowej w 1936 roku. Historia niczego ich nie nauczyła.. Adam Jezierski
2019-10-10 16:45:12
Brawo pani Olgo
A neofaszyści niech sobie szczekają
2019-10-10 16:12:54
Trolle - matoł na matole
Do krytykujących Olgę Tokarczuk: Co, nie dotarł na czas przekaz dnia? Nie jesteście na bieżąco! Prezydent Duda gratuluje: "Serdeczne gratulacje dla Pani Olgi Tokarczuk! Wielki dzień dla polskiej literatury. Kolejna polska pisarka, po poetce Wisławie Szymborskiej, otrzymuje literackiego Nobla. Brawo!" Minister Kultury: W rozmowie z WP minister kultury Piotr Gliński mówi, że chętnie spotka się z pisarką, by porozmawiać o promocji polskiej kultury, a odpowiednie instytucje powinny zastanowić się nad kanonem lektur szkolnych. Sam Jarosław Kaczyński w wywiadzie z 2016 r. przyznał, że czyta książki Olgi Tokarczuk. Prezes PiS pochwalił się wówczas, że jest w trakcie lektury powieści "Księgi Jakubowe". Łyso wam, niedoinformowane trolle?
2019-10-10 16:06:42
Fantastyczna wiadomość
Kolejny Nobel dla Polski
2019-10-10 15:59:38
JAN BURY
NAGRODY NOBLA TO WIEKSZOSCI W LEWACKIEJ SKANDYNAWI SA SYNONIMEM UPADKU WARTOSCI ,ZKORYCH JESZCZE NIEDAWNO ZNANE TE PANSTWA.zA 50 LAT BEDZIE TAM KALIFAT.
2019-10-10 15:50:26
dlatego ta nagroda
O tym babsztylu nawet pies z kulawą noga by nie wspomniał.... Ma Nobla, ponieważ jej narracja wpisuje się w aktualną nagonkę na Polskę. "Światowe elity"- jeśli jeszcze nie wiedziały, że "Polacy mordowali Żydów"-to właśnie dostały "informacje"...
2019-10-10 15:49:58
itd
nagrode nobla w roznych dziedzinachdostali ;obama /ZA WALKE O POKOJ-LEWAK ,KTORY MOWILO POLSKICH OBOZACH KONCENTRACYJNYCH/,L.WALESZA-TW''BOLEK'' ,KTORY DONOSIL BEZPIECE NA KOLEGOW,ARAFAT I PREZYDENT IZRAELA-ZGINELO PRZEZ NICH WIELU LUDZI,STALINISTKA SZYMBORSKA ,KTORA NAPISALA WIETSZE NA CZESC STAINA I PODPISAALA HANIEBNY LIST Z MAZOWIECKIM ,ZEBY SKAZAC BISKUPA KACZMARKA.I WIELU INNYCH LEWAKOW.nIE DDOSTAL HERBERT WIADOMO CHYBA DLACZEGO.
2019-10-10 15:44:59
Andrzej
Wielkie gratulacje. Mamy się z kogo być dumni i się cieszyć. Istnieje w Polsce też normalny język, a nie mowa nienawiści.
2019-10-10 15:17:25
odrażająca postać
Polacy to „właściciele niewolników” i „mordercy Żydów”, którzy powinni spróbować napisać swoją historię od nowa, „nie ukrywając tych wszystkich strasznych rzeczy, które robiliśmy” - tak naszą historię postrzega laureatka nagrody Nobla za 2018 r. Olga Tokarczuk.
2019-10-10 15:09:45
czy tak będzie?
Talent talentem, ale lewicowy światopogląd otwiera dziś wiele drzwi. Tokarczuk będzie nauczać o Polakach jako „mordercach Żydów”?
2019-10-10 15:02:55
Nobel dla Polin
Nic tylko pogratulować.
2019-10-10 14:42:39
sama prawda
Lewactwo i antypolonizm do tego siano we łbie tak bym zdefiniował twórczość i samą osobę pani Tokarczuk! No cóż nagrody Nobla już od dawna przyznawane są ze względów politycznych przez lewactwo skandynawskie! Nie od dziś też wiadomo że antypolonizm jest szczególnie nagradzany przez starszych braci w wierze i można na tym zrobić karierę!
2019-10-10 14:37:24
Prezes jeszcze nie zabrał głosu
Leży pokotem
2019-10-10 14:37:13
Żydzi
Tokarczuk dostała Nobla za książki o Żydach. Reszta to nieistotne tło. To tak jak z Oscarem za Idę. Czyli dobrze o Żydach , żle o Polakach. Nagroda murowana.
2019-10-10 14:27:39
Ciekawe
Czy ją puszczą po odbiór nagrody?
2019-10-10 14:13:09
A My...
Bedziemy Glosowac przeciwnie - tzn. na Prawo... i Sprawiedliwosc... !!
2019-10-10 13:58:28
Hmm
A jakie ta Pani ma po-chodzenie i ko-rzenie... ze az sie zalapala !! Czyzby podobne jak Pani Wieslawa ?/!
2019-10-10 13:53:11
wielkie brawa
Gratulacje dla Pani Olgi
2019-10-10 13:39:37
Yest
Głosuje tak, jak Olga Tokarczuk
2019-10-10 13:24:58

Dodaj komentarz

Akceptuję regulamin. Link do regulaminu
Pogoda
14
na godz. 18:00
Zobacz prognozę na trzy dni

Przez granice

Dodatek specjalny do „Kuriera Szczecińskiego”
wienbe logo Oderpartnerschaft logo
CZYTAJ WIĘCEJ

Über die Grenzen

Sonderbeilage der Zeitung „Kurier Szczeciński”
wienbe logo Oderpartnerschaft logo
LESEN SIE MEHR

Filmy

Krokusowa Rewolucja na Wałach Chrobrego

Nekrologi

Sonda

Gdzie w Szczecinie powinien stanąć pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego?

 

W Kurierze Szczecińskim
Pierwsza strona
Kup najnowsze lub archiwalne wydanie Kuriera Szczecińskiego w wersji elektronicznej.
Przejdź do eKuriera
Zamieść ogłoszenie w Kurierze Szczecińskim oraz w wersji elektronicznej.
Daj Ogłoszenie