niedziela, 21 października 2018.
Strona główna > Blogi > Ewa Kołodziejek > Zaproszenie dla Anny i Wojciecha Paruchów

Zaproszenie dla Anny i Wojciecha Paruchów

Wywietleń: 805

Chociaż o odmianie nazwisk piszę w tej rubryce szczególnie często, to jednak wciąż napływają i do poradni, i do mojej skrzynki mejlowej pytania o formy gramatyczne jakichś konkretnych nazw rodowych.

Bodaj najtrudniejszymi przypadkami dla pytających są mianownik i dopełniacz liczby mnogiej, gdyż w tych formach gramatycznej najczęściej stawia się nazwisko zapraszanej pary. Bywa, że osoby pytające o poprawność form nazwiskowych przysyłają listę wszystkich gości weselnych, bo obawiają się popełnienia błędu. I choć odpowiedź zabiera nam sporo czasu, to jednak chętnie pomagamy pytającym i cieszymy się, że pytają o to, jak nazwiska odmieniać, a nie o to, czy je odmieniać. Bo nazwiska odmieniać trzeba, wszak odmieniamy imiona, nazwy miejscowe i inne nazwy własne, czemuż więc mielibyśmy robić jakiś wyjątek?

Od każdego nazwiska możemy utworzyć formy liczby mnogiej. Nazwiska zakończone na –ski/-cki/-dzki: Kowalski, Marecki, Zawadzki w mianowniku liczby mnogiej mają końcówkę –scy/-ccy/-dzcy: Kowalscy, Mareccy, Zawadzcy. Nazwiska mające postać przymiotników pospolitych zakończonych na –y: Biały, Żelazny, Małolepszy w mianowniku liczby mnogiej mają końcówkę –i: Biali, Żelaźni, Małolepsi. Trochę bardziej się sprawa komplikuje, jeśli nazwisko ma końcówkę przymiotnika, ale przymiotnikiem nie jest, jak na przykład Gajcy, Batory, Burdzy. Takie nazwisko ma w mianowniku liczby mnogiej końcówkę –owie: Gajcowie, Batorowie, Burdzowie. Za to w dopełniaczu sprawa jest o wiele prostsza, gdyż wszystkie te nazwiska przybierają formę przymiotnikową. Zapraszamy więc państwa Kowalskich, Mareckich, Zawadzkich, Małych, Żelaznych, Małolepszych, Gajcych, Batorych, Burdzych.

Pozostałe typy nazwisk mają w mianowniku liczby mnogiej końcówkę –owie: Paruch – Paruchowie, Paszko – Paszkowie, Wietrzyk – Wietrzykowie, Góral – Góralowie, Łątka – Łątkowie, Banaszczyk – Banaszczykowie, Lizak - Lizakowie, Niedbał – Niedbałowie, Mól – Mólowie, Bratek – Bratkowie, Malara – Malarowie, Biniek – Bińkowie itp. (O te właśnie nazwiska pytali nas korespondenci poradni językowej). W dopełniaczu liczby mnogiej przybierają tylko końcówkę –ów: Paruchów, Paszków, Wietrzyków, Góralów, Łątków, Banaszczyków, Lizaków, Niedbałów, Mólów, Bratków, Malarów, Bińków.

Jak to wszystko zapamiętać? Wystarczy dopasować nazwisko odmieniające się według wzorca rzeczownikowego do łatwiej i znanej odmiany słowa pan – i po kłopocie! Wszak formy: pan, panowie, panów nie sprawiają chyba nikomu żadnych trudności. Podobnie z odmianą nazwisk przymiotnikowych, które warto zestawić z odmianą jakiegoś prostego przymiotnika, np. słaby, słabi, słabych.

Rzecz jasna, formy liczby mnogiej to niejedyne dylematy związane z odmianą nazwisk, ale krok po kroku, ćwicząc i zapamiętując, można osiągnąć gramatyczne mistrzostwo! A w razie wątpliwości zawsze trzeba pytać specjalistów. Pomożemy!

Ewa Kołodziejek

Komentarze

Dodaj komentarz

Akceptuję regulamin. Link do regulaminu

Ewa Kołodziejek

Prof. dr hab. Ewa Kołodziejek jest wykładowcą na Uniwersytecie Szczecińskim,  członkiem prezydium Rady Języka Polskiego i autorką wielu książek o poprawnej polszczyźnie.  W „Kurierze Szczecińskim” od lat publikuje felietony z cyklu „Językowa corrida”

Ostatnie wpisy

Archiwum