niedziela, 21 kwietnia 2019.
Strona główna > Blogi > Ewa Kołodziejek
Pisanki, kraszanki i inne wielkanocne nazwy
Idą święta! Jakie słowa związane są z Wielkanocą? Przede wszystkim te z przymiotnikiem wielki: Wielki Tydzień, Wielki Czwartek, Wielki Piątek, Wielka Sobota, Wielkanoc. Ale też: śmigus-dyngus, lany poniedziałek, pisanki, kraszanki i inne nazwy wielkanocnych...
Czytaj >>
Nazwy ulic
Nadawanie nazw ulicom i placom nie jest sprawą prostą. Nie chodzi o zasadność jakiejś nazwy, tylko o jej kształt językowy. Jaką ma mieć formę słowną? W jaki sposób ją odmieniać? Jak ją zapisać? Z podobnymi pytaniami często borykają się urzędnicy, przed...
Czytaj >>
Wąpierszczanin
Napisał do mnie pan Sebastian z prośbą o pomoc: „Czy mogłaby mi Pani wytłumaczyć, jak zapiszemy nazwę mieszkańca miejscowości Wąpiersk: Wąpierszczanin? Wąpierczanin? Wąpierzanin? A może jeszcze inaczej?” – pyta bezradnie. Od razu odpowiem, że poprawna...
Czytaj >>
Jeszcze o tylko i wyłącznie
O wyrażeniu tylko i wyłącznie pisałam już wiele razy, ale muszę napisać ponownie, bo znów stało się powodem czyjejś krzywdy. Konkretnie krzywdy ucznia, któremu za użycie tego sformułowania nauczyciel obniżył stopień z pracy pisemnej. „Czy błędem językowym...
Czytaj >>
Czarno piszący długopis
Choć na ogół zasady pisowni są sformułowane jasno i przejrzyście, to o regule 134. nie da się tego powiedzieć. Mówi ona o tym, że wyrażenia, w których pierwszy człon jest przysłówkiem, a drugi imiesłowem odmiennym lub przymiotnikiem określanym przez ten...
Czytaj >>
Polecam pod rozwagę
Ważną cechą wyrazów jest ich łączliwość, dzięki której jedne słowa mogą współwystępować z innymi. Niektóre mają łączliwość szeroką, choćby przymiotnik piękny/piękna, który może wchodzić w sensowne związki z różnorodnymi wyrazami, choćby sen, sweter, spektakl...
Czytaj >>
Ufny i ufniejszy
Wydawałoby się, że nie ma łatwiejszej reguły gramatycznej niż stopniowanie przymiotników. Albo stopniujemy je prosto, albo opisowo. Stopniując prosto, dodajemy do przymiotnika cząstki słowotwórcze: miły – milszy – najmilszy. Stopniując opisowo, nie zmieniamy...
Czytaj >>
Upiec dwie pieczenie…
Tytuł felietonu jest fragmentem znanego powiedzenia: upiec dwie pieczenie na/przy jednym ogniu. Używamy go wtedy, gdy chcemy powiedzieć, że ktoś załatwił dwie sprawy, korzystając z jednej okazji: Chętnie jeździł w delegację do Warszawy, bo ma tam rodzinę...
Czytaj >>
Z drugiej strony…
Do poradni językowej Uniwersytetu Szczecińskiego napisał pan Tomasz, który pyta, czy słusznie kwestionuje się wyrażenie z drugiej strony, jeśli w tekście wcześniej nie pojawia się zwrot: z jednej strony. „Po pierwsze – pisze nasz korespondent – z jednej...
Czytaj >>
O mężach, niewiastach i cnocie
Walentynkowy nastrój skłonił mnie do refleksji o losie tytułowych wyrazów. Dwa z nich: mąż i cnota – są wciąż żywe w polszczyźnie, choć ich znaczenie mocno się zmieniło, niewiasta jednak odeszła od nas bezpowrotnie… Gdy zajrzymy do współczesnych słowników...
Czytaj >>